Lenfödem Tedavisi-Maneul Lenf drenajı

Lenfödem

Lenfödem Nedir?

Lenfödem, Kolda veya bacakta görülen genellikle sert kıvamda olan aşırı şişmelerdir. Uzuvda oluşan şişme hastanın hayatını olumsuz etkiler, kolunu bacağını günlük aktivitelerinde kullanmakta zorluk çeker, estetik açıdan kötü bir görünüme sahiptir ve kıyafetlerini kullanmakta büyük sıkıntılar yaşar. Tedavi edilmediği takdirde enfeksiyon, pıhtı oluşumu, cilt problemleri gibi sorunlar gelişebilir.

Lenfödem Neden Olur?

Vücuttaki tüm hücreler lenf sıvısı adı verilen proteinden zengin bir sıvı içinde bulunurlar. Bu sıvı, kan dolaşımından arta kalan ve hücresel aktiviteler sonucu oluşan bir sıvıdır ve lenf damarları ile boşaltılır. Lenf damarları kasık, koltuk altı gibi vücudun belirli yerlerinde bulunan Lenf bezlerinden süzülerek dolaşıma katılır. Lenf bezleri vücutta oluşan enfeksiyon kanser hücresi gibi sağlıksız yapıları süzme ve yok etme görevi görür. Lenf damarlarının boşaltma işlemi kasların aktivitesi ile desteklenir. Lenf sıvısının oluşumu ve boşaltılması belirli bir denge içinde olduğundan dokularda şişme görülmez. Lenf damarlarında herhangi bir sebeple oluşan tıkanıklık, lenf sıvısının boşaltılamaması ve lenf ödemle sonuçlanır.

Lenfödem Sebepleri Nelerdir?

  • En sık görülen sebebi meme kanserinin cerrahi tedavisidir. Ameliyat sonrasında lenf bezlerinin alınmasıyla lenf yollarında tıkanıklık gelişmesine bağlıdır. Ameliyat yapılan taraftaki kolda şişme görülür. Lenfödem genellikle cerrahiden aylar yıllar sonra yavaş olarak gelişir. Bazan hemen cerrahi sonrasında veya 1-2 ay içinde gelişebilir fakat bu formlar daha hafif seyreder ve daha çabuk iyileşir. Meme cerrahisi sonrası lenfödem gelişme sıklığı yaklaşık olarak %25’tir. Cerrahi ne kadar büyük olursa, koltuk altından çıkarılan lenf bezi sayısı ne kadar artarsa ve cerrahi sonrası radyoterapi uygulanmışsa lenfödem riski o kadar artmaktadır. Bu hastalarda kola darbe, sıyrık-kesik, böcek ısırığı ve infeksiyon gibi küçük yaralanmalar lenfödem oluşmasını arttırabilir. Benzer şekilde diğer kanser türlerinin cerrahi veya radyoterapi ile tedavisi sonrasında lenf bezlerinde oluşan harabiyet sonucunda lenfödem görülebilir. Özellikle prostat ve alt karın bölge kanserleri sonrası bacakta lenfödem oluşabilir.
  • Doğuştan lenf sisteminde eksiklik sonucu görülebilir.
  • Başka bir sebebi ise bir enfeksiyonun yol açtığı lenf damarı iltihabı sonucu oluşan fil hastalığıdır ve genellikle bacakta görülür.

Lenfödem Tedavisi nedir?

Fizik tedavi uzman hekiminin çizdiği program doğrultusunda yapılan manuel lenf drenajı, bandajlama, egzersiz ve önerilerden oluşur. Tedavinin temeli ödemin boşaltılması ve tekrar şişmenin engellenmesidir. Lenfödemin boşaltılması özel bir masaj tekniği ile yapılır. Manuel lenf drenajı denilen bu teknik özel eğitim almış fizyoterapistlerce uygulanmalıdır. Aslında bu bir masaj değil bir boşaltım tekniğidir, normal masajla karıştırılmamalıdır. Eğer normal masaj yapılırsa problem daha da arttırılabilir. Burada amaç biriken lenf sıvısının sağlam kalan komşu lenf yollarına aktarılmasıdır. Hemen ardından lenf sıvısının tekrar birikmesini engellemek için özel bandajlarla şişen bölgenin bandajlanması gerekir. Lenfödem masajı ve bandajlama bu konuda özel eğitim almış fizyoterapist ve fizik tedavi doktorunca yapılmadığı takdirde problem daha da artabilir. Lenf dolaşımını arttırmak için mutlaka doktorunuzun önereceği egzersizler fizyoterapist eşliğinde yapılmalıdır.

Nasıl korunabilirim?

Doktorunuzun önerdiği lenfödem tedavi programı tamamlandıktan sonra manuel lenf drenaj tekniğini basit şekliyle kendinize uygulamayı öğrenin ve uygulayın. Gün içerisinde mutlaka kompresyon giysileri kullanın, yatarken bandajlama yapın. Öğrendiğiniz egzersizleri mutlaka düzenli olarak yapın. Lenfödemli bölge enfeksiyona yatkın olduğundan özellikle korunması gerekir, bu amaçla cildinizi temiz tutun ve uygun nemlendiricilerle nemlendirin. Nemlendirici alkol, parfüm, mineral yağ, talk, lanolin içermemelidir. Ciltte yaralanmaya veya tahrişe yol açabilecek manikür, kese, aşırı güneşlenme, kaşıma, ağır itme çekme vb her türlü aktiviteden kaçının. Ödemin artmaması için mümkün olduğunca sıcaktan uzak durun. Eğer ciltte herhangi bir yaralanma böcek ısırığı vs olursa hemen sabun ile yıkayıp temiz tutun ve koruyun. Anti-bakteriyel krem kullanın. Açık yara varsa temizleyip kapatın. Hafif yanıklarda soğuk uygulama sonrası, sabun ve su ile yıkayıp, koruyun. Enfeksiyon açısından, kızarıklık, şişlik, ısı artışı, duyarlılık ve ateş gibi belirtilere karşı uyanık olun, hemen doktorunuzu arayın.

//]]>