Serebral Palsi (CP)

serebral-palsi-cp

Serebral Palsi (CP) Nedir: Çocuklarda beynin çeşitli sebeplerle hasarına veya gelişim bozukluğuna bağlı olarak gelişen bir hareket sistemi hastalığıdır. Gelişmekte olan beynin bir hastalığı olduğundan Serebral Palsinin oluşması için etken faktörlerin 5 yaşından önce beyni etkilemiş olması gerekir. Kaslarda istemsiz kasılma, güçsüzlük, koordinasyon ve kontrol bozukluğuyla seyreder. Belirtileri beynin hasar derecesine bağlı olarak kaslarda hafif kasılma ve zayıflık gibi çok hafif bulgulardan, yürüyememe ellerini kullanamama gibi daha ağır f ormlara kadar değişen bir yelpazede kendini gösterir. Türkiye’de ortalama her bin çocuktan dördünde görülmektedir.

Serebral Palsi (CP) Neden Olur: Sebepleri 3 ana gruba ayrılır.

  1. Doğum Öncesi Sebepler (%75): Genetik hastalıklar, annenin gebelikte geçirdiği metabolik endokrin ve enfeksiyon hastalıkları
  2. Doğum Sırasında (%15): Uzamış doğum, doğum sırasında oksijensiz kalma gibi doğum travmalarına , çok erken veya geç doğumlara bağlıdır.
  3. Doğum Sonrası Sebepler (%10): Sarılık,travma vs.

Belirtileri Nelerdir: Belirtiler her hastada farklı ağırlık derecesinde olduğu gibi farklı kombinasyonlarda görülür. Bu bakımdan kaslarda ne tip bir fonksiyon bozukluğu olduğuna ve hangi kas gruplarının tutulduğuna göre sınıflanır.

1. Kaslardaki fonksiyon bozukluğunun tipine göre

  • Spastik Serebral Palsi: En sık görülen tiptir. Özellikle kaslar aktif ya da pasif olarak hareket etmeye teşebbüs ettiğinde aşırı gerginlik ve sertlik görülür. Normal kişilerde kaslar hafif bir gerginlikte bulunur. Bir uzvun hareketi için hareket istenen yöndeki kas kasılmalı , aksi yöndeki kas gevşeyebilmelidir. Bu hastalarda ise tutulan kaslar ileri derecede gergindir ve gevşeyemez. İşte kasın bu ileri derecede gerginliğine ve gevşeyememesine spastisite denir. Spastik serebral palside ana sorun kasların gevşeyememesine bağlı olarak hareket güçlüğüdür.
  • Atetoid Serebral Palsi: Kaslarda istemsiz sıçramalar ve kasılmalarla ve kaba titreme tarzında hareketlerle seyreden tiptir. Özellikle çorba içme, yazı yazma gibi ellerin kullanılması gereken aktiviteler yapılamaz.
  • Ataksik Serebral Palsi: Dengesizliğin ön planda olduğu ve en az görülen tiptir. Yürüme gövdeyi dik tutma gibi fonksiyonlarda dengesizlikten dolayı güçlük yaşarlar.

2. Kasların Tutulma Yerine Göre:

  • Hemipleji: Belirtiler sağ veya sol olarak bir vücut yarısında görülür
  • Dipleji: Belirtiler kollarda veya bacaklarda olarak bir vücut yarısında görülür
  • Kuadripleji: Belirtiler kollar, bacaklar ve gövdede görülür.

Klinik belirtiler yukarda sayılan sınıflamalardan birine daha çok uyabilir ancak sınırlar net olmayabilir ve diğer belirtiler de belli bir oranda bulunabilirler.

Eşlik Eden Problemler Nelerdir: Hareket sisteminin temel belirtileri yanı sıra işitme ve konuşma problemleri, görme bozuklukları, duyu algı problemleri, zeka geriliği, yutma-beslenme güçlükleri, kabızlık, sara nöbetleri, ikincil olarak oluşan ortopedik problemler görülebilir.

Nasıl Anlaşılır: Doğumdan sonra ve takip eden aylarda çocuğun emme, uyku düzeni, normal hareketlilik düzeyinde azalma veya artmaların olması gibi normal fonksiyonlarında değişiklik fark edilmesi, başını dik tutma, oturma emekleme, sıralama gibi gelişim aşamalarında gecikme olduğunun fark edilmesi durumlarında hastalıktan şüphe edilerek bir çocuk nöroloğuna muayene ettirilmelidir. Kesin Teşhis ayrıntılı fizik muayene ve testlerle konulur.

Nasıl Tedavi Edilir: Serebral palsy ömür boyu süren bir hastalık olduğundan rehabilitasyon süreci de sistemli ve sabırlı bir çalışmayı gerektirir. Rehabilitasyonda hedef çocuğun gelişim aşamalarının desteklenmesi, en iyi gelişimi göstermesi ve mevcut potansiyelini maksimum şekilde kullanması sağlanarak günlük yaşamında bağımsız olmasıdır. Rehabilitasyon bir ekip işidir ve Fizik tedavi uzman hekiminin çizdiği program dahilinde sürdürülür. Programın devamında gereğinde ortopedik cerrah, ve pediatrik nöroloğun da katkıları alınır. Her hastaya tutulum derecesine ve tipine göre ayrı program çizilir. Ancak genel olarak bakıldığında sıcak-soğuk, manyetik alan, lazer, elektrik stimulasyon, biofeedback gibi uygun fizik tedavi uygulamalarının yanı sıra, postür-germe egzersizleri, güçlendirme, eklem hareket açıklığı ve yürüme egzersizler, solunum egzersizleri, iş uğraşı terapisi, denge koordinasyon egzersizleri, özel nörofizyolojik egzersiz teknikleri kullanılır.
Hastalık belirli aralıklarla değerlendirilerek rehabilitasyon programı gözden geçirilir.

Gerekirse dış destek sağlayan ortopedik cihazlar kullanılabilir. Hareket kısıtlılığı gelişmiş hastalarda ortopedik cerrahi girişim gerekebilir.Hastanın bilişsel gelişimi açısında desteklenmesi, rehabilitasyon sürecinin ailenin katılımıyla sürdürülmesi gerekir.

//]]>