MS (Multipl Skleroz)

MS (Multpl Skleroz) Nedir ?

Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin ilerleyici ve süregen bir hastalığıdır.

Merkezi sinir sistemi beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omurilikten oluşur. Vücudun ana kumanda merkezidir. Solunum, dolaşım, sindirim sitemi gibi iç organların çalışmasından , kasların çalışma ve gevşemesi, denge koordinasyon, duyuların algılanması, görme işitme gibi birçok fonksiyonun idare edildiği merkezdir.

Beyin: Kafatası içerisindeki en büyük sinirsel organdır. Yüzeyi girintili çıkıntılı olup iki yarım küreden oluşur. Beyinle kafatası arasında bulunan 3 katlı zar beyni sarsıntılardan ve darbelerden korur. Yapısında milyarlarca sinir hücresi ağ şeklinde bulunur.

Beyin yardımıyla insan vücudunda;

  1. Duyu organlarından gelen uyarılar değerlendirilir.
  2. Problem ve olaylar düşünülür, çözülür.
  3. Öğrenme faaliyeti ve hafıza olgusu sağlanır.
  4. Acıkma, susama, uyku, uyanıklık düzenlenir.
  5. Kan basıncı ve vücut sıcaklığı düzenlenir.
  6. Hormonların salgılanma zamanı belirlenir.

Beyincik Yapısı beyne benzer ve küçüktür. İki yarım küreden oluşur. Kafatasının arka alt tarafında bulunur. Esas fonksiyonun vücut dengesinin sağlanması ve koordine hareketlerin yapılmasıdır. Beyincik yardımıyla insan vücudunda;

  1. Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışması sağlanır.
  2. Kol ve bacaklardaki kasların çalışma derecesi düzenlenir.
  3. Aktif hareketin dengeli olması sağlanır.

Omurilik soğanı (Beyin Sapı): Yüzeyi düz olup soğana benzer bir şekle sahiptir. Boynun üst kısmında bulunur. İstem dışı çalışan iç organları yönetir.

Omurilik soğanı yardımıyla insan vücudunda;

  1. İstemsiz hareketleri yönetir
  2. Solunum sisteminin çalışması düzenlenir.
  3. Dolaşım sisteminin çalışması düzenlenir.
  4. Boşaltım sisteminin çalışması düzenlenir.
  5. Sindirim sisteminin çalışması düzenlenir. Omirilik soğanının bu bakımdan yutaklada alakası vardır.

Omurilik : Omurilik soğanından başlayıp kuyruk sokumuna kadar devam eder. Omurilik omurgamız içerisinde yer alan bir sinir kordonudur. Beyin ile diğer organların arasındaki bilgi iletimini sağlar. Refleks davranışlarımızı gerçekleştirir.

MS hastalığında merkezi sinir sisteminin hangi bölgesinin hasta olduğuna göre değişik bulgular ortaya çıkar. Bazı kişilerde çok hafif bulgularla seyrederken bazı kişilerde ise günlük yaşamını tek başına idame ettiremeyecek kadar ağır seyredebilir.

Hastalığın Oluşumu

Sinir sistemi milyonlarca sinir hücresinden oluşmuştur. Sinir hücreleri birbirleriyle bağlantı (sinaps) yaparak iletişim kurarlar.  Sinirsel eletrik iletisi bu sinasplar aracılığıyla yapılır. Her sinir hücresinin baş kısmı diğerinin kuyruk kısmıyla bağlantı kurmuştur.

MS (Multipl Skleroz)

Akson denilen sinir hücresinin kuyruk kısmında elektriksel sinir iletisi  myelin kılıfı denilen yapının varlığıyla mümkündür. Myelin kılıfının zarar görmesiyle sinir iletimi sekteye uğrar. İşte MS hastalığındaki problem de budur. MS Hastalığında myelin kılıfı zarar gördüğünden hücreler arası iletişim kesileceğinden, merkezi sinir siteminde oluştuğu bölgeye göre hastalık belirtileri ortaya çıkar. Myelin kaybının olduğu beyin bölgelerinde ise MR da görülebilen plaklar oluşur.

Hastalığın Sebebi

MS (Multipl Skleroz)

Hastalığın sebebi net olarak bilinmemektedir. Ancak bazı faktörlerin sebep olabileceği tahmin edilebilmektedir. Belirtiler genellikle 20-40 yaşları arasında kadınlarda 3 kat daha fazla ortaya çıkar. 15 yaşın altında ve 50 yaşın üstünde nadiren görülür. MS 40-60 derece güney ve kuzey enlemleri arasında sık görülür. Bir bölge Ekvator’a ne kadar yakınsa MS vakası da o kadar azdır. Dünyada belirli bölgelerde sık görülmesi, o çevrelerdeki bir virus enfeksiyonunun veya başka bilinmeyen çevresel faktörlerin vücudun savunma mekanizmalarını etkileyerek, kendi bağışıklık sisteminin kendi sinir sitemine zarar verdiği düşünülmektedir. Ancak o bölgedeki herkeste görülmemesi de o bölgede yaşayan ama genetik yatkınlığı olan kişilerde olmasıyla açıklanabilir.

Hastalığın seyri genellikle öngörülememektedir. Bazı kişilerde hastalık hafif seyrederken, bazılarında ise konuşma, yazma, görme, yürüme ve diğer yetenekleri etkileyen oldukça yıkıcı bir seyir gösterir. MS belirtileri diğer tıbbi durumlara ya da hastalıklara benzeyebilir. Tanı için mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Hastalığın Belirtileri

MS belirtileri düzensiz, uzun veya kısa süreli, hafif ya da şiddetli olabilir. Etkilenen sinir sisteminin alanına bağlı olarak, çeşitli kombinasyonlar da görülebilir. Aşağıdakiler MS’te en yaygın görülen belirtileridir. Ancak, her kişide farklı belirtilerle karşılaşılabilmektedir.

MS ilk belirtileri

  • Bulanık veya çift görme,
  • Kırmızı-yeşil renk ayrımının bozulması,
  • Optik nörit (optik sinir iltihabı) nedeniyle ağrı veya görme kaybı,
  • Yürümede zorluk,
  • İğne batması”iğnelenme.”, ya da uyuşma gibi, anormal his ve ağrılar,

MS diğer belirtiler

Hastalığın seyri boyunca, tek veya değişen oranlarda, aşağıdaki belirtilerden herhangi biri veya tümüyle karşılaşabilirsiniz:

  • Kollarda ve bacaklarda kas zayıflığı
  • Koordinasyon bozukluğu. Yürüme ya da ayakta durmada zorluk.
  • Istemsiz kasılma ve spazmlara yol açan kasların gerginliğinde artış (Spastisite).
  • Yorgunluk.
  • Duyu kaybı
  • Konuşma bozukluğu-Titreme
  • Baş dönmesi
  • İşitme kaybı
  • Bağırsak ve mesane bozuklukları
  • Depresyon
  • Cinsel işlev değişiklikler

MS hastası olan kişilerin %50’sinde bilişsel fonksiyonlarda azalma söz konusudur. Algılamada hafif eksiklikler bazen özel testlerle tespit edilebilir.

Aşağıdaki fonksiyonlarda genellikle azalma söz konusudur:

  • Konsantrasyon
  • Dikkat
  • Bellek
  • Muhakeme zorluğu

Tanı

MS’de kesin tanı büyük önem taşır. Çünkü doğru tanı hem hastalığın seyrine etkili olabilen tedavilerin uygulanmasına ve hem de hastanın hastalığın tabiatı ve yapılabilecekler konusunda bilgilendirilmesine olanak sağlar. MS esas itibariyle klinik bir tanıdır. Tanı; semptom ve bulgularla hastalığın klinik seyri dikkate alınarak konmaktadır. MR, nörofizyolojik testler ve beyin omurilik sıvısı incelemesi tanıya ulaşmada önemli katkılar sağlar. Ancak kesin tanı koydurtacak bir labaratuvar bulgusu yoktur.

Tedavi

MS (Multipl Skleroz)

İlaç Tedavisi: MS’li hastalarla uğraşan hekimlerin tedavide üç hedefi olmalıdır

  1. Öncelikle atakların önlenebilmesi,
  2. Atak geliştiyse bu akut atağın en az zararla ve en kısa sürede tedavisi
  3. İlerleyici seyrin durdurulabilmesi ya da yavaşlatılması

Atakların önlenmesi ve ilerleyici seyrin yavaşlatılabilmesi için bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar kullanılmaktadır. Ataklarda ise puls tedavi denilen yüksek doz kortizon kullanılmaktadır.

Ozon Tedavisi

Ozon doğada atmosferde yaygın olarak bulunan 3 atomlu oksijen bileşiğidir. (O3) Normal 2 atomlu oksijen bileşiğine (O2) göre stabil olmayan bir yapıda olması sebebiyle vücut sıvılarıyla karşılaştığında etkileşime girerek bazı iyileştirici faktörler oluşturur. Bu özelliği tedavide kullanılmasını sağlamıştır. Birçok sistemik hastalıkta major ozon tedavisi denilen kan yoluyla ozon tedavisi uygulanmaktadır. Major ozon uygulaması hasta kanının steril ortamda alınıp ozonlanarak tekrar hastanın vücuduna verilmesidir. Kan hücreleriyle karşılaşan ozon, hücre zarında ve plazmadaki lipitlerle reaksiyona girerek bazı oksidan maddelere ve O2 ye ayrışır. Oluşan bu oksidan maddeler hücre iyileşmesini tetiklerken, dokulara bol miktarda oksijen gider. Ozon düşük dozlarda bağışıklık sitemini tetiklerken yüksek dozlarda ise bağışıklık sistemini baskılayıcı ve oksijenlenmeyi arttırıcı özelliği vardır. Bu özelliği sayesinde Ozon Tedavisi Multiple Sklerozlu hastalarda hem atakların önlenmesi hem de merkezi sinir sisteminde hasarlanmış yapıların tamiri için kullanılabilmektedir. Biz de klasik rehabilitasyonun protokolümüze ozon tedavisini de eklemiş bulunmaktayız.

İnme (Hemiplej)
MS (Multipl Skleroz)

Rehabilitasyon

İlaç tedavisine rağmen hastalarda bazı kalıcı fonksiyon kayıpları gelişebilir. Bunlar; kas gücünde kayıp, denge koordinasyon bozukluğu, bazı duyu fonksiyonlarında kayıp, görme, yutma bozuklukları, mesane barsak bozuklukları gibi problemlerdir. Hastada yerleşmiş olan bu fonksiyon bozukluklarının en aza indirilmeye çalışılması, kalan fonksiyonlarının en verimli şekilde kullandırılarak hastanın başka birilerine bağımlı olmadan kendi yaşamını idame ettirebilmesi için yapılan uygulamaların tamamıdır.

Manyetik Alan Terapisi: 

Manyetik Terapi Etkileri;

  • Hücre zarlarında madde alış verişi ve hücre zarının fonksiyonlarının düzenlenmesi
  • Genel performansta artış, zindelik
  • Damarlar üzerine etki ederek dolaşımın düzenlenmesi
  • Antienflamatuar ( iltihap önleyici ) etki,
  • Spazmolitik ( spazm çözücü ) etki
  • Analjezik ( ağrı kesici ) etki
  • Hormonal ve enzimatik süreçleri düzenleyici etki.
  • Psikolojik durumda iyileşme
MS (Multipl Skleroz)
MS (Multipl Skleroz)

Elektrik Stimulasyon:

Kollarda ve bacaklarda bazı zayıflamış kas gruplarının elektriksel uyarım ile güçlendirimesidir. Kliniğimizde bu maksatla uygulanan birçok stimulasyon akımı ve cihazı bulunmaktadır.

MS (Multipl Skleroz)

Güçlendirme Egzersizleri:

Kollarda , bacaklarda ve gövdede bazı zayıflamış kas gruplarının aktif egzersiz ile güçlendirilmesidir.

Kaslarda aktif kas gücü halen var ve % 60 ‘ın üzerinde ise aktif egzersiz mutlaka yapılmalıdır.

Egzersiz programı fizyoterapistin eşliğinde yapılmalıdır.

MS (Multipl Skleroz)

Denge koordinasyon egzersizleri:

MS’in denge sistemini tutması sonucunda oluşan dengesizlik ve koordinasyon bozukluğu fizyoterapist eşliğinde yapılacak bir programla en aza indirilebilir. İyi bir çalışma programıyla çok ileri olmayan olgularda günlük yaşam aktivitelerinde belirgin bir düzelme sağlanabilir.

MS (Multipl Skleroz)

Eklem hareket açıklığı egzersizleri:

Kas güçsüzlüğü ve istemsiz kasılmalara bağlı olarak eklemlerde hareket kısıtlılığı gelişebilir.

Hem oluşmuş kısıtlılıkları açmak hem de yeni kısıtlanmaların oluşmasını engellemek için fizyoterapist tarafından bu egzersizler yaptırılmalıdır.

MS (Multipl Skleroz)

Postür egzersizleri:

MS hastalarında vücut kaslarındaki güç kaybına bağlı olarak sırtta boyunda şekil bozuklukları ortaya çıkabilir. Bu postür bozukluklarını önlemek için etkin bir şekilde postür egzersizleri yapılmalıdır.

MS (Multipl Skleroz)

İş Uğraşı Terapisi:

El fonksiyonlarına bozulma varsa, hasta eli ile yemek yeme, yıkanma, yazı yazma gibi günlük aktivitelerini yapamıyorsa fizyoterapist ile el becerilerini arttırmaya yönelik egzersiz çalışmaları yapılmalıdır.

MS (Multipl Skleroz)

Yürüme Egzersizleri:

Güç kaybı ve denge bozukluğuna bağlı olarak hastalar bağımsız yürüme yeteneğini kaybedebilirler, bu durumda yukarıda sayılan egzersiz yöntemlerine yürüme egzersizini de eklemek gerekir.

//]]>